0

Phân tích tâm trạng của nhân vật Liên trong truyện ngắn Hai đứa trẻ

Những trang văn Thạch Lam như những dòng suối ngọt lành nồng nàn tình yêu thương. Sáng

tác của Thạch Lam mang màu sắc hiện thực song lại không đ

ể cho người đọc thấy được những

mảnh vá trên vai áo của những con người nghèo khổ. “Hai đứa trẻ”, một truyện ngắn thấm thía

niềm xót thương, một trái tim giàu lòng trắc ẩn của Thạch Lam đã gợi ra tính nhân văn cao cả.

Cả truyện ngắn bao trùm là cuộc sống q

uẩn quanh, cơ cực, tối tăm ở phố huyện nghèo, nhưng

dừng như ở đó ta vẫn thấy những điểm sáng đó là hình ảnh hai chị em Liên và An. Hai đứa trẻ

là hai nhân vật chính của câu chuyện, mọi biến chuyển tinh vi của vạn vật đều hiện lên qua

ánh nhìn nhạy cảm của

cô bé Liên. Không gian phố huyện được xuất hiện qua tâm trạng Liên

và đến với người đọc qua tâm trạng Liên.

Thạch Lam xuất thân từ một gia đình công chức gốc quan lại. Ông là một cây bút đắc lực của

báo Phong hóa và Ngày nay. Ông sáng tác không nhiều nhưng đủ để tạo nên phong cách riêng

trong sáng, giản dị, đậm chất trữ tình. Thạch Lam có đóng góp đáng quý cho sự nghiệp văn

xuôi trước Cách mạng tháng Tám, đặc biệt trong thể loại truyện ngắn. “Hai đứa trẻ” một “tác

phẩm thơ mang y phục văn xuôi” đã để lại

một niềm cảm thương sâu sắc trong lòng người đọc

về hai đứa trẻ: Liên và An.

Liên và An là hai đứa trẻ từng sống ở Hà Nội, rồi gia đình sa cơ thất thế nên trở về quê, một

phố huyện nghèo hẻo lánh. Hai chị em trông coi một cửa hàng tạp hóa nhỏ xíu. Một gian

hàng

thuê lại của bà lão móm, ngăn ra bằng phên nứa dán giấy nhật trình. Liên chừng khoảng chín

tuổi còn An khoảng bảy, tám tuổi. Tuy còn nhỏ nhưng Liên đã có những toan tính cho cuộc

sống. Có lẽ vì thế mà trong sâu thẳm tâm hồn cô bé này đã có những xúc

cảm hết sức tinh vi

về mọi vật, mọi việc ở phố huyện này.

Bức tranh thiên nhiên trong phố huyện khi ngày tàn được hiện lên qua điểm nhìn nhạy cảm,

tinh tế của Liên. Đó là

“Một buổi chiều êm ả như ru, văng vẳng tiếng ếch nhái kêu ran ngoài

đồng ruộng theo

gío nhẹ đưa vào. Trong cửa hàng hơi tối, muỗi đã bắt đầu vo ve.” Trong bức

tranh ấy có sự hòa trộn giữa hai loại hình ảnh : hình ảnh êm đềm, lãng mạn và hình ảnh gợi sự

nghèo khổ, bần cùng. Phải chăng do cảnh chiều tàn mà gợi cho Liên nỗi buồn: “ Liên ngồi

yên

lặng bên mấy quả thuốc sơn đen; đoi mắt chị bónh tối ngập đầy dần và cái buồn của buổi chiều

quê thấm thía vào tâm hồn ngây thơ của chị; Liên không hiểu sao nhưng chị thấy lòng buồn

man mác trước cái giờ khắc của ngày tàn.” Thật khó để phân định rạch
ròi nỗi buồn ngoại
cảnh thấm vào tâm cảnh haynỗi buồn
tâm cảnh lan tỏa ra, nhuốm vào ngoại cảnh. Ta chỉ thấy
ở đay là một nỗi buồn sâu sắc trong tâm trạng. Chỉ có sự cảm nhận tinh tế, nhạy cảm như Liên
mới thấu hiểu nó.
Không gian phố huyện còn đựoc hiện
lên qua hình ảnh : “Một mùi âm ẩm bốc lên, hơi nóng
của ban ngày lẫn với mùi cát bụi quen thuộc quá, khiến chị em Liên tưởng là mùi riêng của
đất, của quê hương này” , “đêm của đất quê, và ngoài kia, đồng ruộng mênh mông và yên
lặng”. Đó chính là mùi riêng
của quê hương. Vậy là đủ thấy tình yêu quê hương trong Liên
như một mạch nguồn len lỏi trong tâm hồn. Có lẽ bắt nguồn từ đó mà trong Liên luôn có sự
xót thương những kiếp người nghèo khổ tròn phố huyện.
Liên thực sự có một tấm lòng thương cảm vô hạn đối
với những con người nghèo khổ, lam lũ,
tù túng của phố huyện. Liên thương những đứa trẻ con nhà nghèo nhưng chính chị cũng chẳng
có tiền cho chúng. Hình ảnh những đứa trẻ đã gợi sự xót thương của Liên đối với cảnh sống
nghèo khó của chúng. Liên thương cho
chị Tí, bởi vì cuộc sống của chị cũng khó khăn: “sỡm
với muộn mà có ăn thua gì? “. Dường như trong lời hỏi thăm ân cần của Liên có một tiếng nấc
khe khẽ. Liên thương cho cụ thi hơi điên, “chị lẳng lặng rót đầy cút rượu ti” và “hai chị em
Liên đứng sững nhì
n theo cụ đi lần vào bóng tối, tiếng cười khanh khách nhỏ dần về phía
làng”. Nhịp sống ở phố huyện cứ lặp đi, lặp lại, quanh quẩn, đơn điệu, tẻ nhạt. Những cảnh đời
bế tắc, cuộc sống của những con người tàn. Họ đang gồng mình lên để sống nói cách khác họ
đ
ang sống leo lắt hay chỉ đang tồn tại. Dường như tất cả cảnh phố huyện đều được cô bé thu
vào tầm mắt. Với trái tim đa cảm giàu lòng thương xót, Liên đã có những cảm nhận tinh tế về
cuộc đời mờ nhạt, quanh quẩn, cái ao đời phẳng lặng trong phố huyện nghèo.
Chính sự quan
tâm, niềm cảm thương ấy của Liên đã làm nên tình người bàng bạc khắp thiên truyện. Tình
người trong Liên không ồn ào mà dịu nhẹ, sáng trong lắng dần trên trang sách. Cái nhìn nhân
hậu cùng niềm xót thương đã tạo nên giá trị nhân văn cho “Hai
đứa trẻ”. Những kiếp người
xuất hiện trong đêm tối, từ bóng tối đi ra rồi lại đi lần vào bóng tối chỉ được gợi lên qua cái
nhình của Liên hay chính Thạch Lam? Bởi theo Thế Lữ nhận xét : “Thạch Lam là người sống
hết cả từng ý văn, từng câu văn anh đã viết
ra trên trang giấy. Sự thực của tâm hồn mà Thạch
Lam diễn trong văn chương phức tạp, nhiều hình vẻ, nhưng bao giờ cũng đằm thắm, cũng
nhân hậu, cũng nghẹn ngào một chút lệ thầm kín của tình thương.”
Hai đứa trẻ dù cho già dặn trong suy nghĩ thì vẫn chỉ là
hai đứa trẻ, là hai mầm cây mới nhú
trên mảnh đất cằn cỗi, khắc nghiệt cảu không gian nơi phố huyện. Chúng vẫn thèm hòa nhập
vào những cuộc chơicủa bao đứa trẻ khác ở “thềm hè” nhưng cả hai đều sợ “trái lời mẹ dặn”
và “đành ngồi trên chõng”. Hai chị em Li
ên lũ trẻ đang chơi ở thềm hè với con mắt thèm muốn
và một chút nuối tiếc. Đó là điều hết sức tự nhiên trong tâm hồn trẻ thơ. Tuổi thơ của chúng
sớm phải chia tay với những buổi dạo chơi trên phố, sớm quên đi bao niềm vui để phải già
dặn, toan tính. Rồi li
ên và An ngồi ở chõng mà ngước mắt lên bầu trời để khám phá, “vũ trụ
thăm thẳm bao la đối với tâm hồn hai đứa trẻ như đầy bí mật và xa lạ”. Chính sự khám phá tự
nhiên ấy đã “làm mỏi trí nghĩ” của cả hai đứa trẻ. Thạch Lam hơn ai hết thấu cái bi kịch lớn
củ
a tình thương, muốn được san sẻ cùng mà chỉ có thể nâng đỡ về tinh thần. Hai đứa trẻ cũng
như ấp ủ bao hi vọng mơ ước của nhà văn được thay đổi thực tại tù túng kia, để những đứa trẻ
như liên và An được hưởng trọn vẹn trong vòng tay yêu thương, đùm bọc của
cuộc đời.
Hai đứa trẻ
hai niềm hi vọng được nhen nhóm lên như ánh sáng của đoàn tàu làm bừng sáng
cả không gian phố huyện, ánh lên nỗi khao khát về sự thay đổi. Sự khao khát, hi vọng mãnh
liệt của Liên về sự thay đổi được thể hiện trong cảnh Liên và An c
ố thức để đợi chuyến tàu
đêm. Đoàn tàu hiện ra trong bóng tối với “ngọn lửa xanh biếc”, với tiếng còi kéo dài, với “làn
khói bừng sáng”. Con tàu hiện lên bằng một thứ ánh sáng khác hẳn với ngọn đèn leo lắt của
chị Tí, của bác phở Siêu. Âm thanh “rầm rộ” là
m xáo động cả không gian phố huyện. Trong
sâu thẳm tâm hồn những con người nơi đây, đoàn tàu còn mang lại ánh sáng giàu sang, no ấm,
hạnh phúc, ánh sáng mà “chừng ấy người trong bóng tối “ đang chờ đợi chăng? Đoàn tàu xuất
hiện chỉ làm thay đổi không gian
phố huyện trong khoảnh khắc nhưng cũng để mọi người
thèm khát. Đặc biệt là Liên, Liên đã càng hiểu thấu sự khao khát đó do chính cô bé cũng từng
là người Hà Nội, từng có cuộc sống ấm no như thế. Khi tàub tới “Liên lặng theo mơ tưởng. Hà
Nội xa xăm, Hà Nội
sáng rực rỡ vui vẻ và huyên náo”. Con tàu như đã đem đén một chút thế
giới khác, một thế giới khác hẳn đối với Liên, một thế giới hạnh phúc, giàu sang khác xa với
cuộc sống nghèo khổ, tù túng hiện giờ nơi phố huyện. Đoàn tàu đi từ kí ức tới hiện tại, mang
đến ước mơ và khát vọng và đem chúng đi trong sự nuối tiếc của Liên. Phố huyện lại trở về
với sự yên tĩnh, tịch mịch và sự bủa vây của bóng tối, nguyên vẹn một cuộc sống tù túng,
nghèo khó của bao kiếp người. Dù có khó khăn nhưng họ vẫn khao khát, vẫn mơ ư
ớc về một
tương lai tươi sáng. Đó chính là niềm tin sâu sắc của Thạch Lam, là giá trị nhân đạo của tác

admin

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.